Wist je dat...
Laaggeletterdheid
In Nederland 2,1 miljoen mensen van 16 jaar en ouder laaggeletterd zijn. 1 op de 4 mensen heeft beperkte gezondheidsvaardigheden. Dat betekent dat je moeite hebt om informatie te vinden, te begrijpen en/of toe te passen.
Verstandelijke beperking
Ongeveer 440.000 Nederlanders een verstandelijke beperking hebben, dat wil zeggen een IQ<70. Zonderspecifieke aandacht lukt het deze groep niet om mee te komen. Informatieverwerking is een belangrijke voorwaarde om gebruik te maken van overheidsdiensten.
Visuele beperking
In Nederland hebben ongeveer 300.000 mensen een visuele beperking. Ongeveer 200.000 mensen zijn (ernstig) slechtziend en zo’n 50.000 mensen zijn blind. Er zijn duidelijke richtlijnen om websites toegankelijk te maken voor mensen met een visuele beperking. Toch passen organisaties deze richtlijnen nog niet altijd toe.
Motorische problemen
In Nederland leven 63.500 mensen met de ziekte van Parkinson. Ook bij andere aandoeningen komen motorische problemen voor, zoals bij artrose, verlamming, spasmen of ataxie. Deze aandoeningen maken het gebruik van computers en smartphones lastiger.
Bron: De Fabeltjes-krant.
Bewustwording
Voor veel mensen is de digitale wereld lastig. Om goed mee te doen in de digitale wereld moet je begrijpen wat je moet doen én het vertrouwen hebben om te experimenteren. Een eenvoudige cursus lost dit probleem vaak niet op.
Verminderde digitale toegankelijkheid
We denken vaak dat iedereen een smartphone en internet heeft. Onderzoek van de Universiteit Twente laat zien dat 270.000 mensen (1,5 procent) thuis geen internet hebben. Dit zijn vaak financieel kwetsbare groepen. Daarnaast heeft ongeveer 8 procent van de Nederlanders van 16 jaar en ouder geen smartphone, tablet, laptop of computer (CBS, 2022).
Lees meer over digitale toegankelijkheid in De Fabeltjes-krant of in de Slimme Toekomstkrant.
| De Fabeltjes-krantDe Fabeltjes-krant is een publicatie die elf hardnekkige fabels over digitale inclusie blootlegt. Deze misverstanden dragen volgens onderzoek juist bij aan kansenongelijkheid. |
| De Slimme ToekomstkrantDe Slimme Toekomstkrant is een fictieve krant uit het jaar 2038. De krant laat zien hoe Nederland eruitziet als digitale inclusie volledig is gerealiseerd. Lees hier over het project waar deze krant uit voort komt. |
| EscapekofferDe Escapekoffer maakt je bewust van hoe lastig digitale zorg voor veel mensen is. In dit spel ervaar je zelf hoe moeilijk het kan zijn om een afspraak in het ziekenhuis voor te bereiden. |
Kennisdeling
Hieronder vind je een overzicht van belangrijke instituten en initiatieven die werken aan digitale toegankelijkheid. Per initiatief lees je kort waar het zich op richt.
Instituut/initiatief | Focus | Wat ze doen |
Pharos | Het landelijk expertisecentrum Pharos draagt bij aan het terugdringen van grote gezondheidsverschillen. Pharos werkt actief aan digitale inclusie door professionals bewust te maken van drempels in digitale zorg en hen te helpen deze te verminderen. | Bieden tools, onderzoek en trainingen |
Doing e-health right | Doing Ehealth Right is een vierjarig Nederlands onderzoeks- en innovatieprogramma dat wil voorkomen dat digitalisering van de zorg bestaande gezondheidsverschillen vergroot. Het initiatief richt zich niet op het ‘fixen’ van patiënten, maar op het veranderen van het zorgsysteem zelf. | Actie onderzoek met kwalitatieve methodes en gespreksvoering met de doelgroepen |
Vliegwiel & het Leernetwerk Digitale Zorg | Vliegwiel stimuleert zorgverleners om digitale zorg aan te bieden, zodat meer mensen ervan profiteren. Het Leernetwerk Digitale Zorg is onderdeel van Vliegwiel, een programma van Patiëntenfederatie Nederland. | Verzamelen praktijkvoorbeelden en organiseren bijeenkomsten en webinars. |
De Alliantie Digitaal Samenleven | Alliantie Digitaal Samenleven is een landelijk samenwerkingsverband waarin overheid, bedrijven, maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen samenwerken om te zorgen dat iedereen kan meedoen in de snel digitaliserende samenleving. | Campagnes en netwerksamenwerking op dit onderwerp |
Leef en leer! | Leef en leer! is een samenwerkingsverband tussen de OBA en gemeente Amsterdam. Samen met alle partners basisvaardigheden in Amsterdam werken ze samen aan het versterken en verbeteren van basisvaardigheden van Amsterdammers en aan een gezamenlijke aanpak tegen laaggeletterdheid | Activiteitenoverzicht voor digivaardigheid vergroten in Amsterdam |
Cybersoek | Cybersoek is een platform in Amsterdam voor digitale zelfredzaamheid, die gratis, laagdrempelige hulp en educatie biedt om de digitale kloof te dichten. | Bieden trainingen en hebben veel contact met doelgroepen
|
Gezond leven makkelijk maken | Programma van GGD Amsterdam met als doel het vergroten van de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van het preventieve zorg- en welzijnsaanbod. | Bieden tools en leernetwerk |
Stichting Digisterker – Expertisecentrum Educatie voor de Digitale Samenleving | Stichting Digisterker is een landelijk ‘Expertisecentrum Educatie voor de Digitale Samenleving’. Zij ontwikkelen en maken educatieve programma’s voor jongeren en volwassenen op het gebied van digitale overheid, digitale zorg en digitale veiligheid. Dit wordt ingezet via bibliotheken. | Educatieve programma’s ingezet via bibliotheken |
Tools
Wil je weten of jouw organisatie genoeg aandacht heeft voor digitale toegankelijkheid? En waar je kunt verbeteren? Gebruik dan de beschikbare tools die je hierbij helpen.
Tool | Wat ze doen | Meer informatie |
De 10 kenmerken van een gezondheidsvaardige organisatie | Maak jouw organisatie gezondheidsvaardig door te werken aan 10 kenmerken van een gezondheidsvaardige organisatie. | Gezondheidsvaardige organisatie |
Behoeftenprofielen voor ondersteuning bij digitale zorg | Pharos voerde samen met ROHA, ZEL, Probiblio en Muzus onderzoek uit naar hoe de samenwerking rond digitale zorg kan verbeteren. Daarbij keken zij naar de rol van ondersteuning, huisartsenpraktijken en inwoners. Uit het onderzoek blijkt dat veel ondersteuners en huisartsen nog onvoldoende inspelen op de behoeften van inwoners. Ook weten zij niet altijd hoe zij elkaar kunnen versterken. Dit document helpt ondersteuners en huisartsenpraktijken om beter inzicht te krijgen in die behoeften. Het beschrijft vier behoeftenprofielen. Deze profielen ondersteunen het gesprek over digitale zorg en helpen bij het doorverwijzen naar de juiste ondersteuning. | Behoeftenprofielen |
Quickscan digitale vaardigheden patiënt | Met deze Quickscan ben je in een paar stappen op de hoogte van de digitale vaardigheden van jouw patiënt. | Quickscan |
Patiëntenreis - Pharos | De zorg gebruikt steeds vaker digitale patiëntportalen. Dat is handig, maar niet voor iedereen. Voor mensen die moeite hebben met lezen en schrijven of beperkte gezondheidsvaardigheden hebben, kan zo’n portaal lastig zijn. Waar lopen zij tegenaan? En wat helpt hen? De patiëntenreis door het digitale ziekenhuis geeft hier inzicht in. Je ziet per stap waar patiënten vastlopen en wat zij nodig hebben. De patiëntenreis biedt ook praktische handvatten voor zorgprofessionals. Zo kun je patiënten beter ondersteunen bij elk onderdeel van hun digitale zorgtraject | Patiëntenreis |
Blauwdruk Digitale Inclusie in zorg en welzijn | De Blauwdruk Digitale Inclusie geeft praktijkvoorbeelden en concrete werkvormen met mooi vormgegeven werkbladen die direct inzetbaar zijn om lokale samenwerking te verbeteren. | Het IJsbergmodel uitgelicht |
Checklist Toegankelijke Informatie | Online Checklist Toegankelijke Informatie | Pharos: de checklist helpt bij het maken van begrijpelijk voorlichtingsmateriaal, zoals folders, apps, websites en eHealth. | Checklist |
Voorlichtingsmateriaal boordelingsinstrument | De begrijpelijkheid van bestaand voorlichtingsmateriaal test je met een ander online-instrument: het VBI (voorlichtingsmateriaal boordelingsinstrument). | Voorlichtingsmateriaal Beoordelingsinstrument |
Beeldverhalen | Eenvoudig voorlichtingsmateriaal en beeldverhalen kunnen professionals en vrijwilligers in zorg en welzijn en de gemeente inzetten in hun contact met migranten, laaggeletterden en mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden. | Kennisbank Pharos |
Stappenplan laagdrempelig en toegankelijk beeldbellen | Dit stappenplan helpt huisartsen, POH’ers of assistenten om beeldbellen laagdrempelig en toegankelijk in te zetten voor hun patiënten. | Stappenplan |
Toolkit GGD Amsterdam | In deze toolkit van de GGD Amsterdam vind je hulpmiddelen om jouw organisatie beter vindbaar, begrijpelijk en toegankelijk te maken. De toolkit bevat trainingen, e-learnings, workshops en documenten. Je kunt direct zelf aan de slag. | Tookit |
Steffie.nl | Steffie legt moeilijke onderwerpen uit in makkelijke taal, met korte zinnen, duidelijke plaatjes en voorleesfunctie. Dat maakt de website geschikt voor iedereen die een extra zetje kan gebruiken om de wereld beter te begrijpen. Daarnaast wordt Steffie ook veel gebruikt in de zorg, vooral door begeleiders die cliënten willen helpen met begrijpelijke uitleg over dagelijkse onderwerpen. | Steffie.nl |
Fysieke en telefonische ondersteuning
Ondersteuning voor inwoners
DigiHulplijn | Digihulp
Gratis landelijke hulplijn voor allerlei digitale vragen. De DigiHulplijn is opgericht door het Nationaal Ouderenfonds, SeniorWeb, de Koninklijke Bibliotheek en de Alliantie Digitaal Samenleven.
Hulplijn
Helpdesk Digitale Zorg
De helpdesk biedt ondersteuning aan patiënten bij het gebruik van digitale zorg. Zo helpen ze met het inloggen, videobellen en het gebruik van gezondheidsapps.
Helpdesk Digitale Zorg
Hulp bij jou in de buurt
Online informatiepunt: De Koninklijke Bibliotheek heeft een website met informatie. Daar kan je zoeken naar hulp bij jouw in de buurt. Bijvoorbeeld spreekuren, informatiebalies en cursussen.
Online informatiepunt
SeniorWeb: Bij SeniorWeb kun je op veel plekken in de buurt gratis meedoen aan een inloopspreekuur, workshop of cursus. Iedereen mag meedoen. Je hoeft geen ervaring te hebben.
SeniorWeb
Welkom Online: Wil je leren werken met internet en computers? Begin dan met de gratis cursus Welkom Online bij jou in de buurt. Je kan zelf online aan de slag of een cursus volgen via het Ouderenfonds.
Welkom Online
Samen leren en groeien met taal en digitaal | Leef en leer!
Bij Leef en leer! kunnen inwoners in Amsterdam, Diemen, Weesp-Driemond, Aalsmeer, Amstelveen, Uithoorn en Ouder-Amstel terecht die willen werken aan hun basisvaardigheden rond taal en digitale vaardigheden.
Leef en leer!
Activiteiten Overzicht Kaart | Leef en leer!
Dit overzicht laat op de kaart van Amsterdam het aanbod zien.
Activiteitenkaart
Lees Simpel App
Lees Simpel is een gratis app die helpt om moeilijke brieven en teksten begrijpelijk te maken. Het werkt in 3 stappen: 1. Je maakt een foto van een brief (bijv. van de gemeente, zorgverzekeraar of school). 2. De app gebruikt AI (kunstmatige intelligentie) om de tekst te analyseren. 3. Je krijgt binnen enkele seconden een korte samenvatting in eenvoudige taal.
Lees Simpel App
Bibliotheken
Inwoners kunnen voor digitale ondersteuning terecht bij de bibliotheken Informatiepunt digitale overheid
Vanuit de bibliotheek worden heel veel specifiekere cursussen aangeboden en kunnen mensen altijd met je meedenken
Hulp bij internetten
Cybersoek
Naast de bibliotheken kun je in Amsterdam ook terecht bij Cybersoek om laagdrempelig te werken aan je digivaardigheden.
Cybersoek
Cyberbank
De Cyberbank helpt mensen aan een laptop, tablet of telefoon.
Cyberbank
Geef iemand toegang tot een betere toekomst – Allemaal Digitaal
Allemaal Digitaal verkleint kansenongelijkheid door mensen met een laag inkomen te voorzien van een laptop, tablet, smartphone of desktop. Je kunt hier een apparaat doneren of juist aanvragen. Zo help je iemand vooruit in de digitale wereld.
Allemaal Digitaal
Leer zelf online
Leer Zelf Online zet zich in om kwetsbare mensen zelfredzamer te maken in een wereld die steeds ingewikkelder wordt. Dat doen ze door iedereen de mogelijkheid te geven online te leren en waar nodig offline te ondersteunen.
Leer Zelf Online
Digitale hulppunten
In veel wijken is een lokale partij die mensen fysiek kan ondersteunen bij hun 'digitale’ hulpvragen. Gemeente Amsterdam ontwikkelt ook per stadsdeel een kaart waar deze digitale hulppunten op staan weergegeven. Binnenkort op Samen leren en groeien met taal en digitaal | Leef en leer!
Activiteitenkaart
Bekijk de andere thema's van de wegwijzer
Meer informatie
