Blog: Vooruit kijken in de zorg, waar hebben we het straks over?

07-05-20

Een pandemie bereikt ons land: het was een radicaal maar plausibel scenario waar we al rekening mee hadden kunnen houden, zeggen scenario-experts. Met hun methodiek kunnen we ook alvast nadenken over de zorg ‘na de crisis’. Want pakken we straks de personeelsvraagstukken weer op waar we ze lieten? Of vraagt een veranderde context om een andere aanpak?

De zekerheid van ‘vóór corona’ luidde: door demografische ontwikkelingen tot zeker 2040 zal het huidige personeelstekort in de zorg alleen maar verergeren.  Prognoses voor deze regio gingen uit van een tekort tussen 8 en 15 duizend professionals. Er wordt hard gewerkt aan werven, scholen opleiden en inwerken van personeel (met effect: de instroom neemt toe en uitstroom neemt af). Hierdoor zullen nieuwe prognosecijfers over tekorten lager uitvallen. Maar ondanks dit succes: het zal uiteindelijk niet genoeg zijn. De sector staat ook voor keuzes die echt tot een doorbraak leiden.

En toen kwam COVID-19, een crisis die de oude werkelijkheid op zijn kop zet. De veranderde context en de eerder geschetste prognosecijfers geven ons geen antwoord op de nieuwe vragen die vandaag opgeworpen worden. 

Hoe lang blijft het virus (terugkomen)? Hoe lang en in welke mate beïnvloedt het de zorgvraag?  
Welk lange termijn effect heeft de crisis op eenzame ouderen en andere kwetsbaren die buiten beeld blijven? Hoe lang kan de sector blijven rekenen op extra handen en een warm onthaal uit de maatschappij. Maar ook…  gaan we ons anders opstellen ten opzichte van het gebruik van persoonlijke data? Hoe ziet een nieuwe normaal er uit?

Beantwoorden van deze vragen voelt als los zand. Waar begin je? Hoe voorkom je denken met verborgen aannames of juist blinde vlekken? Voor een gestructureerd gesprek over dit soort onzekerhedenis scenariodenken een mooie methode die grip en spelregels biedt. De zekere, voorspelbare trends parkeer je juist even en je gaat je wagen aan de onzekerheden. Belangrijk voor scenariodenken zijn de ontwikkelingen die het meest onzeker zijn maar tegelijk het meeste impact hebben op de organisatie of het netwerk. De uitersten die ontstaan, bieden de scenario’s waar over je na kunt denken. Die inspireren om tot andere keuzes te komen.

Welke methode we ook gebruiken om met elkaar aan de tekentafel te gaan zitten, het momentum is nu! Er is meer dan voorheen ruimte voor de inzet van expertise en nieuwe ideeën vanuit de zorg. Waar moet het roer om en waar kunnen we de bekende paden blijven volgen?  De laatste weken ontstonden  tal van initiatieven en ideeën uit allerlei hoeken om zorg en kwetsbaren te ondersteunen. En mensen ervaren hoe bevredigend het is om iets bij te dragen. Vóór het virus spraken bestuurders in de regio al uit: denken over de toekomst is niet alleen een opgave van de zorg, het is bovenal een maatschappelijk vraagstuk. Het is dus tijd om die energie vast te houden en een gesprek te voeren vanuit alle richtingen waarbij van te voren niemand gelijk heeft en iedereen z’n eigen heilige huisje  laat varen.

Deel waar jij vindt dat de strategische discussie ‘na corona’ over moet gaan. Waar maak je je zorgen over? Wat moeten we vasthouden na de crisis? Deel met  #waarhebbenwehetstraksover of mail naar lspeelman@sigra.nl 


Voorbeelden van scenariodenken in de zorg:

  • Post Corona scenario’s door FutureConsult
    Futureconsult waagde zich aan ‘post corona scenario’s’. Herwint de publieke sector haar maatschappelijke status? Kunnen we straks rekenen op extra geld, hogere salarissen en ‘extra handen’ die we  opleiden voor een langdurige inzet in de sector? Ze zijn gebaseerd op de kernonzekerheden: ‘Duur pandemie’ en ‘impact op de samenleving’. Lees het artikel hier , FutureConsult gaat in het artikel ook in op wat scenariodenken inhoudt en hoe je het kan toepassen.
  • Lange termijn scenario’s voor de GGZ
    Het HR netwerk GGZ van SIGRA boog zich in het najaar van 2019 over de lange termijn toekomst van de sector. De kernonzekerheden die aan bod kwamen: centrale sturing door de overheid versus marktwerking en de rol van technologie en data. Lees het verslag over de twee middagen scenariodenken.
  • De Amsterdamse huisartsenzorg in 2025
    In 2016 bogen huisartsen, praktijkondersteuners en opleiders uit de Amsterdamse huisartsenzorg zich over scenario’s richting 2025. Inmiddels zijn we halverwege: zien we de wereld om ons heen in een bepaalde richting veranderen? Interessant is dat nog steeds alle drie scenario’s die toen bedacht zijn, plausibel en relevant lijken. We zien voortekenen van enkele ‘earny warning indicatoren’ die ons alert zouden kunnen maken. Zoals het privacy vraagstuk rond de ‘Corona app’ (DIY democracy), de grote mate van werkloosheid en de centrale rol voor de overheid (‘opgelegde participatiesamenleving’) of het tempo en de kracht van data die ingezet worden voor oplossingen (Dr Data).  
  • Actiz: met scenario’s voorbereid op 2030
    In 2018 boog ActiZ zich over vier toekomstscenario’s voor de langdurige zorg. Aanleiding was de vraag hoe ouderen en chronisch zieken regie houden op het door hen gewenste leven, en wat daarbij nodig is. Lees het artikel Met Scenario’s voorbereid op 2030.
  • Het zijn weliswaar geen scenario’s, maar dit blog over de toekomst van de zorg na de crisis door Philips is ook lezenswaardig. Het is broodnodig voor de gezondheidszorg om drastisch te veranderen, aldus het bedrijf.